Dil Seçimi
Sepetiniz
Omega-3 yağ asitleri uzun yıllar boyunca iskelet kası bağlamında ikincil bir başlık olarak değerlendirilmiş, daha çok kardiyovasküler sağlık ve inflamasyon üzerinden ele alınmıştır. Ancak son 15–20 yılda yapılan insan çalışmaları, özellikle eikosapentaenoik asit (EPA) ve dokosahekzaenoik asidin (DHA) kas protein metabolizması üzerinde anlamlı etkileri olabileceğini göstermiştir. Bu etkiler doğrudan kas hipertrofisini başlatmaktan ziyade, kas dokusunun anabolik uyaranlara verdiği yanıtın artması ile ilişkilidir.
Kas dokusunun büyümesi ve korunması, kas protein sentezi ile kas protein yıkımı arasındaki dengeye bağlıdır. Direnç egzersizi ve yeterli protein alımı bu dengeyi sentez yönüne çeviren temel faktörlerdir. Ancak özellikle yaşlanma, hareketsizlik ve metabolik stres durumlarında, kas dokusunun aminoasit ve insülin gibi anabolik uyaranlara verdiği yanıt azalabilmektedir. Bu durum literatürde anabolik direnç olarak tanımlanmaktadır.
Omega-3 yağ asitleri ile ilgili insan çalışmalarında en tutarlı bulgulardan biri, EPA ve DHA takviyesinin aminoasit ve insülin uyarısına karşı kas protein sentezi yanıtını artırabilmesidir. Yaşlı bireylerde yapılan randomize kontrollü çalışmalarda, omega-3 takviyesi sonrasında aynı besinsel uyarıya karşı kas büyüme sinyalinin anlamlı derecede arttığı gösterilmiştir. Bu bulgu, omega-3’lerin doğrudan anabolik bir uyarı sağlamaktan çok, mevcut anabolik sinyallere karşı kas dokusunun duyarlılığını artırabileceğini düşündürmektedir.
Bu etkinin altında yatan mekanizmalar tam olarak netleşmiş değildir. Ancak omega-3 yağ asitlerinin hücre membranı fosfolipitlerine entegre olması yoluyla membran özelliklerini ve hücre içi sinyal iletimini etkileyebileceği, bu durumun da sinyal yollarının yanıtını değiştirebileceği öne sürülmektedir.
Direnç egzersizi ile birlikte omega-3 takviyesinin etkileri incelendiğinde, kas gücü üzerine olan etkilerin kas kütlesine kıyasla daha tutarlı olduğu görülmektedir. Yakın tarihli meta analizlerde, omega-3 takviyesinin direnç antrenmanı ile birlikte kullanıldığında kas gücünde anlamlı artış sağladığı, ancak kas kütlesi artışı açısından sonuçların daha heterojen olduğu bildirilmiştir. Kas kütlesine dair bu değişken sonuçlar; çalışma süresi, kullanılan doz, protein alımı, yaş grubu ve ölçüm yöntemleri gibi birçok faktörden etkilenmektedir.
Omega-3 yağ asitlerinin kas dokusu açısından dikkat çekici bir diğer kullanım alanı, hareketsizlik ve immobilizasyon dönemleridir. Ameliyat, sakatlık veya yatak istirahati gibi durumlarda kas protein sentezi hızla düşmekte ve kısa sürede kas kaybı gelişebilmektedir. Yapılan kontrollü çalışmalarda, omega-3 takviyesi alan bireylerde immobilizasyon süresince miyofibriller protein sentezindeki düşüşün daha sınırlı olduğu ve kas kaybının azaldığı gösterilmiştir. Bu bulgular, omega-3’lerin kas korunumu açısından destekleyici bir rolü olabileceğini düşündürmektedir.
Mevcut bilimsel literatür değerlendirildiğinde, omega-3 yağ asitlerinin kas gelişimi için temel belirleyici unsurlar olan direnç egzersizi ve yeterli protein alımının yerine geçmediği açıktır. Ancak özellikle yaşlı bireylerde, anabolik direnç durumlarında ve hareketsizlik dönemlerinde, kas dokusunun anabolik uyaranlara verdiği yanıtı destekleyebilen biyolojik bir zemin oluşturabileceği görülmektedir. Bu nedenle omega-3 yağ asitleri, kas sağlığına yönelik stratejilerde birincil değil; fakat tamamlayıcı bir unsur değerlendirilebileceği açıkça görülmektedir.
Kaynaklar:
Effects of omega-3 fatty acid supplementation combined with resistance training on muscle strength and mass: a systematic review and meta-analysis- Uchida Y et al., Sports Medicine, 2024
Dietary omega-3 fatty acid supplementation increases the rate of muscle protein synthesis in older adults: a randomized controlled trial - Smith GI et al., American Journal of Clinical Nutrition, 2015
Omega-3 fatty acid supplementation attenuates skeletal muscle disuse atrophy during two weeks of unilateral limb immobilization - McGlory C et al., FASEB Journal, 2019
İletişim Kur
